Pan
                                                Paweł Łukaszewski
                                                Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
                                                dla Miasta Poznania
                                                Pl. Kolegiacki 17
                                                61-841 Poznań




Dotyczy: drogi dla rowerów i pieszych w ul. Kościuszki
na wysokości muru oporowego przy Starym Browarze


    Stowarzyszenie „Sekcja Rowerzystów Miejskich” wnosi o przeprowadzenie kontroli zgodności wykonania robót budowlanych podczas inwestycji polegającej na budowie drogi dla rowerów i pieszych w ul. Kościuszki (na wysokości muru oporowego przy Starym Browarze), oraz zgodności obecnego stanu i sposobu użytkowania tego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi, zasadami wiedzy technicznej i przepisami prawa budowlanego.

    Stowarzyszenie podnosi, iż powyższa inwestycja zrealizowana została z naruszeniem:

1. § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430),
2. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118)

i wnosi o wydanie decyzji nakazującej usunięcie powyższych nieprawidłowości.
 


    Podczas zakończonej w minionych tygodniach przebudowy ul. Kościuszki między ul. Ratajczaka a ul. Półwiejską wykonana została na tym odcinku droga rowerowa. Za wyjątkiem odcinka przy murze oporowym przy Starym Browarze została ona wybudowana w formie wydzielonej drogi dla rowerów. Na wysokości muru przybrała ona natomiast formę drogi dla rowerów i pieszych (bez podziału na część dla rowerów i część dla pieszych), co wynika z zastosowanego oznakowania za pomocą symboli znaków C-13/C-16 (vide załączona fotografia).
    Inwestorem, który zrealizował wspomniany obiekt, była Fortis sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu. Obecnie przedmiotowy obiekt pozostaje w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu.

    Droga dla rowerów i pieszych na wysokości wspomnianego muru oporowego wykonana została z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i zasad wiedzy technicznej, a jej obecna szerokość uniemożliwia wygodne korzystanie z tego ciągu i zagraża bezpieczeństwu użytkowników.

    Stosownie do § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430) szerokość ścieżki rowerowej powinna wynosić nie mniej niż:
    1) 1,5 m - gdy jest ona jednokierunkowa,
    2) 2,0 m - gdy jest ona dwukierunkowa,
    3) 2,5 m - gdy ze ścieżki jednokierunkowej mogą korzystać piesi.
    Z przytoczonego przepisu wynika, iż minimalna szerokość jednokierunkowego ciągu pieszo-rowerowego wynosi 2,5 m. Rozporządzenie nie wskazuje natomiast expressis verbis minimalnej szerokości dwukierunkowych ciągów pieszo-rowerowych (a taki właśnie ciąg występuje w ul. Kościuszki). Wykładnia § 47 tego aktu prawnego prowadzi jednakże do wniosku, że szerokość tego rodzaju ciągów wynosić powinna nie mniej niż 3,0 m.
    Za powyższym stanowiskiem przemawia okoliczność, że w § 47 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia prawodawca stopniuje szerokość ciągów służących ruchowi rowerowemu, przewidując wyższe wymagania dla dróg dwukierunkowych w porównaniu z jednokierunkowymi oraz dla dróg pieszo-rowerowych w porównaniu z drogami tylko dla rowerów. W każdym przypadku wymagania te wiążą się przy tym z podwyższeniem minimalnej szerokości drogi o 0,5 m.
    Opierając się na założeniu konsekwencji ocen prawodawcy, przyjmowanym w praktyce prawniczej przy wykładni przepisów prawa, stwierdzić należy, iż minimalna szerokość dwukierunkowej drogi pieszo-rowerowej winna być wyższa od minimalnej szerokości jednokierunkowego ciągu pieszo-rowerowego. Podkreślić należy przy tym, iż gdyby intencją prawodawcy było ustalenie, iż dwukierunkowa droga pieszo-rowerowa może mieć szerokość 2,50 m, to w § 47 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zostałoby użyte słowo „jednokierunkowej”.
    Na marginesie zaznaczyć należy, iż wymogu stosowania szerokości nie mniejszych niż wskazane w § 47 ust. 1 rozporządzenia nie wyłącza przepis § 47 ust. 2, zgodnie z którym szerokość ścieżki rowerowej należy ustalać indywidualnie, jeżeli oprócz prowadzenia ruchu rowerowego pełni ona inne funkcje. Ratio legis wymagań wynikających z § 47 ust. 1 rozporządzenia jest bowiem zapewnienie rowerzystom oraz pieszym niezbędnego minimum wygody i bezpieczeństwa ruchu. Jeśli dla drogi rowerowej przewidziane zostały dodatkowe funkcje, to w celu zapewnienia tego minimum jej szerokość powinna zostać odpowiednio podwyższona.   
    Podkreślenia wymaga, iż w języku prawnym występujący w tym przepisie zwrot „powinien” zalicza się do zwrotów wskazujących obowiązek określonego postępowania (Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 233). Od norm wynikających z § 47 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia nie są zatem dopuszczalne jakiekolwiek odstępstwa, chyba że właściwy organ wyrazi zgodę na takie odstępstwa po uzyskaniu upoważnienia właściwego ministra w trybie art. 9 Prawa budowlanego. Stowarzyszeniu nic nie wiadomo jednakże, by zgoda taka została w niniejszej sprawie wydana.   
    Nie ulega też wątpliwości, iż okoliczności takie jak np. ograniczenia terenowe nie mogą uzasadniać budowy drogi dla rowerów i pieszych o szerokości niższej niż wymagana, albowiem stanowiłoby to naruszenie przepisów techniczno-budowlanych.

    Droga dla rowerów i pieszych w ul. Kościuszki na wysokości muru oporowego przy Starym Browarze, wykonana została z rażącym naruszeniem przywołanych przepisów. Szerokość tego ciągu, liczona od muru do barierki umieszczonej wzdłuż jezdni, wynosi zaledwie ok. 1,3 m, co stanowi szerokość niewystarczającą nawet dla chodnika, nie wspominając o ciągu pieszo-rowerowym, który – jak wyżej wskazano – winien mieć 2,5 m szerokości (jeśli jest jednokierunkowy) bądź też 3 m (jeśli jest dwukierunkowy). Dodać należy, iż stosownie do schematu skrajni zamieszczonego w załączniku nr 1 do wspomnianego rozporządzenia z dnia 2 marca 1999 r., przy realizacji  ścieżki rowerowej stosować należy skrajnię o szerokości 0,2 m. Po uwzględnieniu skrajni (2 x 0,2 m) realna szerokość ciągu pieszo-rowerowego przy murze oporowym przy ul. Kościuszki wynosi w najwęższym miejscu mniej niż 1 m.

    Niedostateczna szerokość ciągu przy murze oporowym nie tylko w oczywisty sposób narusza przepisy techniczno-budowlane, ale też stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa rowerzystów i pieszych. Szerokość ok. 1,3 m (a po uwzględnieniu skrajni mniej niż 1 m) nie pozwala bowiem rowerzystom i pieszym na bezpieczne wymijanie uczestników ruchu zmierzających w przeciwnym kierunku, jak również uniemożliwia omijanie lub wyprzedzanie. Okoliczności te sprawiają, iż za w pełni uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przy realizacji wspomnianego ciągu zasad wiedzy technicznej i niespełniania przez ten obiekt wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa użytkowania [art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) Prawa budowlanego].

    Z powyższych względów nie powinno budzić wątpliwości, iż obecny kształt ciągu pieszo-rowerowego w ul. Kościuszki na wysokości muru oporowego nie może się ostać. Odcinek ten wymaga niezwłocznej przebudowy celem dostosowania jego szerokości do obowiązujących przepisów i zapewnienia jego użytkownikom odpowiednich warunków ruchu.
    W powyższym celu wygospodarować można powierzchnię dla ruchu rowerowego kosztem pasa ruchu ogólnego, położonego od strony Starego Browaru. Kosztem tego pasa wykonana mogłaby zostać dwukierunkowa, wydzielona droga dla rowerów, a istniejąca droga pieszo-rowerowa przekształcona mogłaby zostać w ciąg tylko dla pieszych.
    Jednocześnie jezdnia ul. Kościuszki mogłaby zostać poszerzona kosztem mało uczęszczanego chodnika położonego po jej południowej stronie. Dzięki poszerzeniu jezdni na południe, wytyczenie drogi rowerowej o szerokości 2 m byłoby możliwe przy zachowaniu dwóch pasów ruchu ogólnego. Zarazem usunięta mogłaby zostać barierka oddzielająca obecnie ciąg pieszo-rowerowy od jezdni, co spowodowałoby faktyczne poszerzenie ciągu pieszego do 1,5 m. Barierka lub inne urządzenia zapobiegające wjazdowi samochodów na drogę rowerową i chodnik umieszczone powinny zostać natomiast między drogą rowerową, która powstałaby kosztem części jezdni, a pasem (pasami) ruchu dla samochodów.

    Wnosząc o przeprowadzenie kontroli i wydanie stosownej decyzji w trybie nadzoru, Stowarzyszenie podkreśla, że obecny kształt ciągu pieszo-rowerowego przy murze oporowym przy ul. Kościuszki stanowi rażący przykład źle zaprojektowanej i wykonanej infrastruktury rowerowej, która nie ma nic wspólnego z udogodnieniami dla rowerzystów spotykanymi w Europie Zachodniej.


    Z powyższych względów wniosek niniejszy jest konieczny i w pełni uzasadniony.


                                                                Z poważaniem

                                                                Ryszard Rakower
                                                                PREZES





W załączeniu:
fotografie ciągu wskazanego w piśmie (2 szt.)